Actief Werkt!

Wet DBA uitgelegd voor werkgevers

Steeds meer organisaties vragen zich af hoe zij zzp'ers verantwoord kunnen blijven inzetten. Sinds de Belastingdienst weer actief handhaaft op schijnzelfstandigheid, zijn veel opdrachtgevers kritischer gaan kijken naar bestaande samenwerkingen. Tegelijkertijd blijft de vraag naar gespecialiseerde zelfstandigen groot.

Maar hoe zit het nu precies? Wanneer is sprake van zelfstandig ondernemerschap? Wanneer ontstaat het risico op schijnzelfstandigheid? En wat betekenen de aangekondigde wetswijzigingen voor de toekomst?

Wat is de Wet DBA?

De Wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) heeft als doel schijnzelfstandigheid tegen te gaan. Schijnzelfstandigheid ontstaat wanneer iemand als zelfstandige werkt, terwijl er in de praktijk sprake is van een arbeidsovereenkomst.

Hoewel de wet al sinds 2016 bestaat, staat deze sinds 2025 weer volop in de belangstelling. Dat komt doordat de Belastingdienst na jaren van beperkt toezicht nuweer actief handhaaft op deze wet. Daardoor kijken veel organisaties kritischer naar de manier waarop zij zzp'ers inzetten.

De vraag die centraal staat binnen de Wet DBA is eenvoudig: werkt iemand daadwerkelijk als zelfstandig ondernemer of is feitelijk sprake van een werknemer? Daarbij wordt niet alleen gekeken naar wat partijen hebben afgesproken in een overeenkomst, maar vooral naar de manier waarop de werkzaamheden in de praktijk worden uitgevoerd.

Wordt achteraf vastgesteld dat sprake is van een arbeidsovereenkomst, dan kan dit leiden tot naheffingen van loonheffingen en andere fiscale of arbeidsrechtelijke gevolgen

Hoe wordt beoordeeld of iemand echt zelfstandig ondernemer is?

In het bekende Deliveroo-arrest heeft de Hoge Raad negen gezichtspunten benoemd die gezamenlijk bepalen of iemand ondernemer of werknemer is. Geen enkel criterium is op zichzelf doorslaggevend. Het gaat altijd om het totaalbeeld.

1. De aard en duur van de werkzaamheden

Gaat het om tijdelijke specialistische werkzaamheden of om structureel werk dat normaal gesproken door werknemers wordt uitgevoerd?

2. De manier waarop werkzaamheden worden uitgevoerd

Kan de zelfstandige zelf bepalen hoe het werk wordt uitgevoerd of is sprake van dagelijkse aansturing?

3. De mate van organisatorische inbedding

Maakt de zelfstandige feitelijk onderdeel uit van de organisatie, bijvoorbeeld binnen reguliere teams, werkoverleggen en hiërarchische structuren?

4. De verplichting om persoonlijk arbeid te verrichten

Kan de zelfstandige zich laten vervangen of is de opdracht volledig gekoppeld aan één persoon?

5. De wijze waarop afspraken zijn gemaakt

Hoe hebben partijen de samenwerking vormgegeven en wat was hun bedoeling bij het aangaan van de overeenkomst?

6. De wijze waarop wordt betaald

Wordt betaald voor een resultaat of vooral voor gewerkte uren onder omstandigheden die lijken op loondienst?

7. De hoogte van de vergoeding

Ook het tarief kan een rol spelen bij de beoordeling van de arbeidsrelatie.

8. Het ondernemersrisico

Loopt de zelfstandige daadwerkelijk risico bij ziekte, fouten, investeringen of het uitblijven van opdrachten?

9. Het aantoonbare ondernemerschap

Werkt iemand voor meerdere opdrachtgevers, investeert hij of zij in de onderneming, doet men aan acquisitie en profileert men zich actief als ondernemer?

Wat heeft het Uber-arrest veranderd?

In het latere Uber-arrest heeft de Hoge Raad bevestigd dat ondernemerschap van de persoon zelf nadrukkelijk mag meewegen in de beoordeling. Daardoor kan dezelfde opdracht voor de ene professional als zelfstandig ondernemerschap worden beschouwd, terwijl bij een ander sprake kan zijn van een arbeidsovereenkomst. De Hoge Raad heeft bevestigd dat ondernemerschap van de werkende een volwaardige rol speelt binnen de beoordeling van de arbeidsrelatie. Daarbij geldt geen rangorde tussen ondernemerschap en de overige gezichtspunten uit het Deliveroo-arrest.

Ben je DBA-proof?

Onderstaande vragen geven een eerste indicatie of een samenwerking past binnen zelfstandig ondernemerschap. Hoe vaker deze vragen met "ja" worden beantwoord, hoe sterker de aanwijzingen voor zelfstandig ondernemerschap.

De zzp'er bepaalt grotendeels zelf hoe, wanneer en waar het werk wordt uitgevoerd

De opdracht heeft een duidelijk doel, project of eindresultaat en is niet bedoeld voor structureel werk binnen je organisatie

De zzp'er mag de opdracht, indien dit nodig zou zijn, door iemand anders laten uitvoeren

De zzp'er is geen vast onderdeel van je organisatie of teamstructuur


De zzp'er werkt zichtbaar als ondernemer, bijvoorbeeld voor meerdere opdrachtgevers en onder een eigen bedrijfsnaam

De zelfstandige investeert in zijn of haar onderneming.


De zzp'er loopt ondernemersrisico, bijvoorbeeld bij ziekte, fouten of uitblijven van opdrachten.

De zelfstandige beschikt over eigen professionele middelen, gereedschappen of investeringen die passen bij het ondernemerschap.

De praktijk sluit aan bij hetgeen in de overeenkomst is afgesproken.


Ontwikkelingen in de wetgeving

Hoewel de huidige beoordeling nog steeds plaatsvindt op basis van de bestaande wetgeving en jurisprudentie, werkt de politiek aan verdere verduidelijking.

  • Actieve handhaving
    De Belastingdienst controleert sinds 2025 weer actief op schijnzelfstandigheid. Daarbij wordt gekeken naar de feitelijke samenwerking tussen opdrachtgever en zelfstandige.
  • Rechtsvermoeden van werknemerschap
    De overheid werkt aan de invoering van een rechtsvermoeden van werknemerschap voor werkenden met een laag uurtarief. In de huidige wetsvoorstellen wordt uitgegaan van een uurtarief van ongeveer € 38 per uur. Wanneer een werkende onder deze grens werkzaamheden verricht, kan deze eenvoudiger stellen dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. In dat geval ligt de bewijslast bij de opdrachtgever om aan te tonen dat daadwerkelijk sprake is van zelfstandig ondernemerschap. De beoogde invoeringsdatum van deze regeling is momenteel 1 januari 2027.
  • De nieuwe Zelfstandigenwet
    Daarnaast ligt momenteel de voorgestelde Zelfstandigenwet op tafel. Deze wet introduceert een zelfstandigentoets en een werkrelatietoets, waarmee zelfstandigen en opdrachtgevers vooraf meer duidelijkheid moeten krijgen over wanneer sprake is van zelfstandig ondernemerschap. Volgens het voorstel ontstaat een zogenaamde "veilige haven" wanneer aan beide toetsen wordt voldaan. De wet is echter nog niet van kracht. Voldoet een zelfstandige niet aan deze toetsen, dan betekent dit niet automatisch dat sprake is van een arbeidsovereenkomst. In dat geval vindt nog steeds beoordeling plaats op basis van de huidige wetgeving en jurisprudentie.

Wat zijn de gevolgen van schijnzelfstandigheid?

Wanneer achteraf wordt vastgesteld dat sprake is van een arbeidsovereenkomst, kunnen de gevolgen aanzienlijk zijn:

  • naheffingen van loonheffingen;
  • correctieverplichtingen;
  • mogelijke rente en boetes;
  • arbeidsrechtelijke claims;
  • aanspraken op loon, vakantiegeld en loondoorbetaling bij ziekte;
  • mogelijke pensioenverplichtingen.
  • mogelijke aanspraken op toepassing van een cao;
  • mogelijke vorderingen wegens achterstallig loon of arbeidsvoorwaarden

Daarom is het belangrijk om zowel de overeenkomst als de feitelijke uitvoering van de opdracht regelmatig te beoordelen.

Alternatieven voor ZZP-inzet

Past zzp-inhuur niet meer bij de werkzaamheden? Dan kijken we samen naar wat wél werkt. Zelfstandigen blijven een belangrijke plek houden op de arbeidsmarkt en in veel situaties kun je nog steeds prima met zzp'ers werken. Blijkt dat een opdracht toch beter past binnen een andere constructie? Dan denken we mee over een oplossing die aansluit bij jouw organisatie. Zo houd je toegang tot de juiste mensen, zonder onnodige risico's.

Zeker weten dat je zaken goed geregeld zijn?

Iedere opdracht en iedere zelfstandige is anders. Daarom bestaat er geen standaardoplossing die voor iedere situatie werkt. Een goede beoordeling vraagt om een combinatie van juridische kennis, inzicht in de praktijk en aandacht voor ondernemerschap.

Wij helpen organisaties dagelijks bij het verantwoord inzetten van zelfstandigen, het beoordelen van opdrachten en het kiezen van passende alternatieven wanneer zzp-inzet niet mogelijk of wenselijk blijkt.

Heb je vragen? Dan helpen wij je graag!

Neem contact op

Veelgestelde vragen over wet DBA